Trong ngành sản xuất thực phẩm, việc đạt được chứng chỉ ISO 22000 hay HACCP là “giấy thông hành” quan trọng để sản phẩm vươn ra thị trường quốc tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rất nhiều nhà máy tại các khu công nghiệp (KCN) lớn như Hòa Khánh (Đà Nẵng) thường xuyên gặp khó khăn, thậm chí trượt Audit chỉ vì các lỗi liên quan đến kiểm soát chuột. Việc trượt đánh giá không chỉ đến từ sự hiện diện của côn trùng mà phần lớn nằm ở hệ thống hồ sơ thiếu tính liên kết và các biện pháp ngăn chặn (proofing) không đạt quy chuẩn kỹ thuật.
4 Điểm Trọng Yếu Để Vượt Audit ISO 22000
- Trend Report (Báo cáo xu hướng): Phải có số liệu phân tích định kỳ tối thiểu 3-6 tháng để chứng minh kiểm soát chủ động.
- Hệ thống bẫy/trạm bả: Đặt đúng quy cách kỹ thuật, đúng khoảng cách và thể hiện chính xác trên Pest Map (Sơ đồ kiểm soát).
- Proofing (Ngăn chặn cơ học): Kiểm tra và gia cố các khe hở, chân cửa, hệ thống thoát nước hàng tuần.
- Đào tạo nhân sự: Công nhân và ca trưởng phải nhận diện được dấu vết chuột và quy trình xử lý sự cố ngay lập tức.
Tại sao nhà máy thực phẩm thường trượt Audit ISO 22000 do kiểm soát chuột?
Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng rằng chỉ cần đặt bẫy và không thấy chuột chạy trong kho là đủ để vượt qua kỳ đánh giá. Tuy nhiên, các kiểm soát viên (Auditors) chuyên nghiệp thường tập trung vào tính hệ thống và khả năng dự báo rủi ro của đơn vị.
Thiếu Trend Report – “Tử huyệt” trong hồ sơ pháp lý
Lỗi phổ biến nhất (chiếm tới 70% các ca trượt Audit) là thiếu Trend Report. Theo tiêu chuẩn ISO 22000, dữ liệu không chỉ dừng lại ở việc ghi chép “có” hoặc “không” bắt được chuột trong logbook. Nhà máy cần cung cấp một báo cáo phân tích xu hướng: Số lượng chuột bắt được tăng hay giảm ở khu vực nào? Nguyên nhân do thời tiết, do nguyên liệu đầu vào hay do sự xuống cấp của hạ tầng? Nếu không có biểu đồ so sánh, Auditor sẽ đánh giá hệ thống kiểm soát của bạn là bị động và không có giá trị phòng ngừa.
Sai quy cách trong lắp đặt bẫy và trạm bả
Việc bố trí bẫy chuột trong nhà máy thực phẩm đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về hành vi của loài gặm nhấm và các quy định về an toàn thực phẩm. Một số lỗi kỹ thuật thường gặp bao gồm:
- Sử dụng bả độc (Rodenticide) trong khu vực sản xuất (Đây là lỗi nghiêm trọng gây nhiễm chéo hóa chất).
- Khoảng cách giữa các trạm bẫy quá thưa, tạo ra các “điểm mù” cho phép chuột xâm nhập mà không bị phát hiện.
- Bẫy không được cố định, dễ bị xê dịch trong quá trình vệ sinh nhà xưởng hoặc di chuyển hàng hóa.
Công tác Proofing (Ngăn chặn) yếu kém
Chuột có khả năng luồn lách qua các khe hở chỉ bằng đường kính của một chiếc bút chì. Nếu nhà máy chỉ tập trung vào việc tiêu diệt mà quên mất việc ngăn chặn các lối vào từ bên ngoài (cửa kho, khe hở trần, ống thoát nước), hệ thống sẽ luôn rơi vào trạng thái “đuổi hình bắt bóng”, tiêu diệt con này thì con khác lại vào.
Lộ trình 30 ngày khắc phục hệ thống kiểm soát chuột để vượt Audit
Để chuyển đổi một hệ thống kiểm soát côn trùng từ “yếu kém” sang “đạt chuẩn quốc tế”, Sao Việt Pest đề xuất lộ trình 30 ngày tập trung vào thực chất và dữ liệu:
Bước 1: Khảo sát tổng thể và truy vết lỗi Audit cũ (Ngày 1 – Ngày 3)
Chuyên gia sẽ tiến hành kiểm tra toàn bộ khuôn viên, từ khu vực bãi rác, kho nguyên liệu đến dây chuyền đóng gói. Chúng tôi tập trung vào việc đọc lại các biên bản đánh giá cũ để hiểu rõ Auditor đang lo ngại điều gì nhất ở cơ sở của bạn.
Bước 2: Số hóa hệ thống quản lý và Pest Map (Ngày 5 – Ngày 10)
Tất cả các điểm đặt bẫy phải được gắn mã số và cập nhật trên sơ đồ kiểm soát (Pest Map) phiên bản mới nhất. Việc số hóa giúp dữ liệu được thu thập chính xác, tránh tình trạng ghi chép khống hoặc bỏ sót điểm kiểm tra.
Bước 3: Tái bố trí hệ thống bẫy và triển khai Proofing (Ngày 10 – Ngày 20)
- Khu vực vòng ngoài: Thiết lập các trạm bả độc có khóa an toàn để ngăn chặn chuột từ khu vực lân cận.
- Khu vực vòng trong: Sử dụng bẫy dính hoặc bẫy lồng cơ học đạt chuẩn, tuyệt đối không dùng hóa chất.
- Gia cố hạ tầng: Lắp đặt lưới thép tại các lỗ thông gió, chèn khe hở cửa bằng thanh quét (door sweep) chuyên dụng.
Bước 4: Đào tạo nhân sự và chạy thử quy trình (Ngày 20 – Ngày 25)
Một hệ thống tốt đến đâu cũng sẽ thất bại nếu con người không vận hành đúng. Sao Việt Pest tổ chức các buổi đào tạo ngắn cho ca trưởng và nhân viên vệ sinh về cách nhận diện dấu vết (phân chuột, vết gặm nhấm) và cách ghi chép logbook chuẩn xác theo thực tế.
Bước 5: Tổng hợp Trend Report và Audit thử (Ngày 26 – Ngày 30)
Chúng tôi tổng hợp dữ liệu từ các lần kiểm tra trong tháng để tạo ra báo cáo xu hướng đầu tiên. Đồng thời, một buổi Audit giả định sẽ được thực hiện để đảm bảo mọi câu hỏi của kiểm soát viên đều có câu trả lời thỏa đáng dựa trên bằng chứng vật chất.
3. Bảng so sánh: Lỗi Audit thường gặp và Biện pháp khắc phục triệt để
Dưới đây là bảng tổng hợp giúp bộ phận QA/QC của nhà máy dễ dàng đối chiếu và điều chỉnh:
| Lỗi thường gặp (Audit Findings) | Biện pháp khắc phục (Corrective Action) | Minh chứng cần chuẩn bị (Evidence) |
| Thiếu Trend Report | Thiết lập biểu đồ phân tích dữ liệu hàng tháng/quý dựa trên số lượng sinh vật gây hại bắt được. | File báo cáo xu hướng, có nhận xét và ký xác nhận của chuyên gia. |
| Sơ đồ bẫy (Pest Map) sai thực tế | Rà soát và cập nhật lại toàn bộ vị trí bẫy, đánh số thứ tự tương ứng trên sơ đồ và thực địa. | Bản đồ kiểm soát côn trùng có đóng dấu phê duyệt. |
| Bẫy dơ bẩn, hỏng hóc | Vệ sinh trạm bẫy định kỳ, thay mới bẫy dính đã bị khô hoặc đầy bụi. | Check-list kiểm tra thiết bị hàng tuần. |
| Khe hở cửa kho quá lớn | Lắp đặt tấm chắn chuột hoặc door sweep chuyên dụng cho cửa xuất nhập hàng. | Hình ảnh trước và sau khi thực hiện Proofing. |
| Dùng bả độc sai khu vực | Thu hồi toàn bộ hóa chất trong khu vực sản xuất, thay thế bằng bẫy cơ học an toàn. | Danh mục hóa chất được phép sử dụng (MSDS). |
Kinh nghiệm thực tế từ Sao Việt Pest
Trong dự án thực tế tại một nhà máy chế biến thủy sản, chúng tôi ghi nhận tình trạng chuột cống xâm nhập qua hệ thống cống thoát nước chung của khu công nghiệp. Ban đầu, nhà máy chỉ đặt bẫy dính bên trong nhưng hiệu quả rất thấp.
Sau khi tiếp quản, Sao Việt Pest đã triển khai giải pháp tích hợp:
- Chặn đứng từ cửa ngõ: Lắp đặt hệ thống lưới chặn tại các đầu ra của ống thoát nước.
- Số hóa báo cáo: Áp dụng hệ thống báo cáo điện tử, giúp quản lý nhà máy theo dõi biến động chuột theo thời gian thực.
- Kết quả: Sau 6 tuần triển khai, chỉ số bắt được (catch rate) giảm 65%, toàn bộ hệ thống đi vào ổn định. Trong kỳ Audit ISO 22000 sau đó, đơn vị đã được đánh giá rất cao về tính minh bạch của hồ sơ kiểm soát côn trùng.
Tại sao nên chọn Sao Việt Pest làm đối tác kiểm soát côn trùng?
Kiểm soát chuột cho nhà máy thực phẩm không đơn thuần là đặt bẫy, đó là một quá trình quản lý rủi ro nghiêm ngặt. Sao Việt Pest cam kết mang lại giá trị bền vững cho doanh nghiệp thông qua:
- Sự am hiểu tiêu chuẩn quốc tế: Chúng tôi nắm vững các yêu cầu khắt khe của ISO 22000, HACCP, BRC và AIB. Mỗi báo cáo chúng tôi gửi đi đều được thiết kế để “vừa lòng” những kiểm soát viên khó tính nhất.
- Vật tư đạt chuẩn Bộ Y tế: Toàn bộ hóa chất (chỉ dùng ở khu vực cho phép) và thiết bị bẫy đều có đầy đủ giấy phép lưu hành, MSDS và chứng nhận an toàn.
- Đội ngũ chuyên gia tận tâm: Không chỉ thực hiện dịch vụ, chúng tôi còn tư vấn cho doanh nghiệp các giải pháp cải thiện hạ tầng để ngăn chặn côn trùng một cách tự nhiên và lâu dài.
- Minh bạch và Trung thực: Chúng tôi nói không với việc làm giả số liệu hồ sơ. Mọi số liệu trong Trend Report đều dựa trên thực tế kiểm tra, giúp doanh nghiệp nhìn thấy bức tranh thật để có hướng xử lý kịp thời.
Việc kiểm soát chuột hiệu quả không chỉ giúp bạn vượt qua các kỳ Audit mà còn bảo vệ danh tiếng thương hiệu và tránh những tổn thất khổng lồ do tiêu hủy hàng hóa bị nhiễm bẩn.
Bạn đang lo lắng về kỳ Audit sắp tới? Bạn cần một đơn vị chuyên nghiệp để chuẩn hóa lại hệ thống kiểm soát côn trùng?
Liên hệ ngay với Sao Việt Pest qua Hotline 0981477760 để được tư vấn chuyên sâu, khảo sát hiện trạng và nhận kế hoạch khắc phục lỗi hiệu quả nhất
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về Kiểm soát chuột ISO 22000
Tần suất kiểm tra bẫy chuột bao nhiêu là phù hợp theo tiêu chuẩn ISO?
Thông thường, đối với các khu vực nhạy cảm trong nhà máy thực phẩm, tần suất kiểm tra nên là ít nhất 1 lần/tuần. Trong giai đoạn cao điểm hoặc khi phát hiện có sự xâm nhập lớn, tần suất có thể tăng lên hàng ngày cho đến khi rủi ro được kiểm soát.
Tôi có thể tự mua bẫy về đặt để tiết kiệm chi phí không?
Bạn hoàn toàn có thể tự thực hiện, nhưng thách thức lớn nhất là việc lập hồ sơ pháp lý và phân tích dữ liệu (Trend Report) đúng chuẩn Audit. Ngoài ra, việc thiếu kinh nghiệm trong đặt bẫy có thể dẫn đến hiện tượng “nhát bẫy” ở chuột, khiến tình hình trở nên khó kiểm soát hơn.
Làm sao để biết một công ty dịch vụ có năng lực làm cho nhà máy thực phẩm?
Hãy kiểm tra hồ sơ năng lực của họ: Họ đã từng làm cho nhà máy đạt chuẩn ISO/HACCP nào chưa? Họ có cung cấp được mẫu báo cáo xu hướng (Trend Report) không? Nhân viên kỹ thuật có được đào tạo về an toàn thực phẩm không?
Sao Việt Pest – Đồng hành cùng doanh nghiệp nâng tầm chất lượng và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế thông qua hệ thống kiểm soát côn trùng chuyên nghiệp.
